Niedawno Sąd Najwyższy rozstrzygnął ciekawe zagadnienie prawne dotyczące odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Wątpliwości budziło czy członkowie zarządu sp. zo.o. ponoszą odpowiedzialność za zobowiązania spółki powstałe po ogłoszeniu jej upadłości.

Chodziło w szczególności o zobowiązania zasądzone w sprawie przeciwko syndykowi, w sytuacji umorzenia postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów tego postępowania. W przedmiotowej sprawie chodziło min. o roszczenia pracownicze zasądzone na rzecz powódki od syndyka masy upadłości spółki z o.o. jak również oraz koszty postępowania zasądzone od syndyka na rzecz Skarbu Państwa (gdyż powódka była zwolnionaod tychże kosztów).

Zagadnienie sprowadzało się do tego czy członek zarządu może ponosić odpowiedzialność za decyzje syndyka, w sytuacji umorzenia postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów tego postępowania.

Otóż może: samo ogłoszenie upadłości nie przesądza w żaden sposób o tym, że wniosek ten został złożony w stosownym czasie. Jeśli postępowanie zostało umorzone z uwagi na brak środków to nie spełniło swojego celu. W konsekwencji aktualne pozostaje domniemanie, że wniosek był spóźniony i jeśli pozwany członek zarządu chciałby obalić to domniemanie – to powinien wykazać się w procesie odpowiednią inicjatywą dowodową.

Zagadnienie przedstawił w ubiegłym roku Sąd Okręgowy w Warszawie, XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy

i brzmiało ono następująco:

Czy odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, o której mowa w art. 299 § 1 k.s.h. rozciąga się na zobowiązania spółki powstałe po ogłoszeniu upadłości, w szczególności z tytułu kosztów procesu zasądzonych w sprawie przeciwko syndykowi, w sytuacji umorzenia postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na pokrycie kosztów tego postępowania (art. 361 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze)?​

W rozstrzygnięciu w/w zagadnienia Sąd Najwyższy w dnia 30 stycznia 2019 r. podjął uchwałę III CZP 78/18 następującej treści:

​Członek zarządu ponosi odpowiedzialność za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 § 1 k.s.h., powstałe po złożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, w tym również za koszty sądowe zasądzone w sprawie prowadzonej przeciwko syndykowi, jeżeli pozostają w związku ze stosunkiem prawnym istniejącym w chwili złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Nawiązując do poprzedniego wpisu będącego podsumowaniem mojej pracy pełnomocnika procesowego w sądach apelacji lubelskiej w roku 2018 dzisiaj przyjrzę się gdzie zostałem odnotowany w apelacjach innych niż lubelska tj. nie tylko w sądach ościennych apelacji krakowskiej, rzeszowskiej, białostockiej, warszawskiej czy łódzkiej ale także w sądach bardziej odległych apelacji: katowickiej, wrocławskiej czy poznańskiej. Przy okazji wspomnę kto z kolegów publikujących na lexmonitor.pl wspierał mnie w poszczególnych apelacjach.

Sprawy rozpatrywane w  apelacji krakowskiej, rzeszowskiej i białostockiej „ogarniał” mój szczupły zespół natomiast w razie konieczności stawiennictwa przed sądami apelacji warszawskiej, katowickiej czy wrocławskiej posiłkowałem się pomocą miejscowych kancelarii.

I tak: w apelacji warszawskiej wspierał mnie mec. Zbigniew Korsak prowadzący blogi o spółce jawnej i komandytowej, w apelacji katowickiej korzystałem z pomocy mec. Tomasza Kazubskiego piszącego bloga przedsiębiorca w sądzie a w apelacji wrocławskiej zastępował mnie mec. Adam Szurpicki prowadzący bloga o nowym prawie farmaceutycznym. Polecam w/w prawników ponieważ znają się na swojej pracy – co osobiście sprawdziłem 🙂

Wracając do statystyk:

W apelacji białostockiej zakończyłem w minionym roku 2 sprawy:

W apelacji poznańskiej w 2018 roku zakończyłem również taką samą liczbę spraw

 

Podobnie w apelacji wrocławskiej

oraz katowickiej

Liczba spraw w pozostałych (poza lubelską) apelacjach kształtuje się na podobnym poziomie. Wpływa na to niewątpliwie w jakiejś mierze czas i koszt dojazdu – wszak sama trasa Lublin – Wrocław to ok. 500 km w jedną stronę i nie mniej niż 7 godzin jady samochodem 🙂

Podsumowanie roku 2018 na portalu informacyjnym sądów apelacji lubelskiej

Leszek Bloch        31 stycznia 2019        Komentarze (0)

Wzorem lat ubiegłych postanowiłem dokonać podsumowania roku na portalu informacyjnym sądów. Jak można było przewidzieć swoją aktywność procesową skoncentrowałem w sądach apelacji lubelskiej. Jeśli wierzyć danym z portalu informacyjnego sądy apelacji lubelskiej odnotowały mnie jako pełnomocnika w 184 sprawach wniesionych w roku 2018.

Z tego co widzę z podanej wyżej liczby 184 spraw wniesionych do sądów apelacji lubelskiej w 2018 roku – 154 oznaczono jako zakończone zaś 30 jest nadal w toku.

Biorąc pod uwagę sprawy wniesione w  roku 2018 oraz sprawy które „przeszły” z lat ubiegłych to roku 2018 udało się zakończyć łącznie 192 sprawy.

Jeśli zaś spojrzę na dane z portalu z perspektywy wszystkich spraw, w których zostałem odnotowany jako pełnomocnik w sądach apelacji lubelskiej to w ostatnich 10 latach było to 1622 sprawy.

 

Jak możesz się domyślać tak duża (jak na małą kancelarię) liczba spraw wymaga zaangażowania więcej niż jednej osoby. Nie ukrywam, że mogę liczyć w tym zakresie na wsparcie np: mec. Michała Badowskiego który prowadzi bloga obronalekarzawprocesie.pl

Ciekawe zagadnienie prawne przedstawiono niedawno do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Otóż dotyczy ono możliwości żądania od małżonka dłużnika spełnienia świadczenia wynikającego z czynności prawnej, której stroną małżonek dłużnika nie był i nie wyraził na nią zgody.

Pełna treść pytania prawnego jest nieco szersza aniżeli zasygnalizowałem na wstępie i brzmi następująco:

Czy przewidziane w art. 41 § 1 k.r.o. prawo wierzyciela do zaspokojenia się z majątku wspólnego małżonków może być realizowane także przez wytoczenie powództwa przeciwko małżonkowi dłużnika o zobowiązanie do spełnienia świadczenia wynikającego z czynności prawnej, której stroną małżonek dłużnika nie był, i czy uprawnienie to pozostaje aktualne również wtedy, gdy świadczenie to objęte jest już tytułem egzekucyjnym wydanym uprzednio przeciwko samemu dłużnikowi?​

Pytanie wystosował Sąd Okręgowy w Tarnowie (postanowienie Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 25 października 2018 r.  I Ca 436/18) a będzie je rozstrzygał trzyosobowy skład sędziów III Wydziału Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Wydział III Izby Cywilnej Sądu Najwyższego rozpatruje sprawy problemowe ze wszystkich okręgów sądów apelacyjnych, dla spraw ze skarg kasacyjnych i innych środków odwoławczych oraz dla spraw związanych z kompetencjami pozainstancyjnymi z okręgu sądu apelacyjnego w Krakowie, dla rozpoznawania skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sprawy z okręgów sądów apelacyjnych w Warszawie i Rzeszowie rozpatruje Wydział I , sprawy z okręgów sądów apelacyjnych w Poznaniu, Szczecinie i Łodzi Wydział II, z okręgów sądów apelacyjnych w Gdańsku, Białymstoku i Lublinie Wydział IV a z okręgów sądów apelacyjnych we Wrocławiu i Katowicach Wydział V Izby Cywilnej Sądu Najwyższego.

Treść pytania Sądu Okręgowego w Tarnowie wskazuje, że małżonek dłużnika nie tylko nie był stroną czynności prawnej ale i nie wyraził na nią pisemnej zgody. Wierzyciel dysponujący taką zgodą miałby bowiem możliwość uzyskania na podstawie art. 787 k.p.c. klauzuli wykonalności także wobec małżonka dłużnika.

Przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące nadawania klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika poniżej:

Art. 787. Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności także przeciwko jej małżonkowi z ograniczeniem jego odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała z czynności prawnej dokonanej za zgodą małżonka dłużnika.

Art. 787(1). Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko osobie pozostającej w związku małżeńskim sąd nada klauzulę wykonalności przeciwko małżonkowi dłużnika z ograniczeniem jego odpowiedzialności do przedsiębiorstwa wchodzącego w skład majątku wspólnego małżonków, jeżeli wierzyciel wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że stwierdzona tytułem egzekucyjnym wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Art. 787(2). Zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie stanowi przeszkody do nadania klauzuli wykonalności według przepisów art. 787 i art. 787(1) oraz prowadzenia na podstawie tak powstałego tytułu wykonawczego egzekucji do tych składników, które należałyby do majątku wspólnego, gdyby umowy majątkowej nie zawarto. Przepis niniejszy nie wyłącza obrony małżonków w drodze powództw przeciwegzekucyjnych, jeżeli umowa majątkowa małżeńska była skuteczna wobec wierzyciela.

Kodeks rodzinny i opiekuńczy stanowi natomiast co następuje:

Art. 41. § 1. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie za zgodą drugiego małżonka, wierzyciel może żądać zaspokojenia także z majątku wspólnego małżonków.

§ 2. Jeżeli małżonek zaciągnął zobowiązanie bez zgody drugiego małżonka albo zobowiązanie jednego z małżonków nie wynika z czynności prawnej, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9, a jeżeli wierzytelność powstała w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa, także z przedmiotów majątkowych wchodzących w skład przedsiębiorstwa.

§ 3. Jeżeli wierzytelność powstała przed powstaniem wspólności lub dotyczy majątku osobistego jednego z małżonków, wierzyciel może żądać zaspokojenia z majątku osobistego dłużnika, z wynagrodzenia za pracę lub z dochodów uzyskanych przez dłużnika z innej działalności zarobkowej, jak również z korzyści uzyskanych z jego praw, o których mowa w art. 33 pkt 9.

Sprawa dotycząca w/w zagadnienia prawnego została zarejestrowana w Sądzie Najwyższym w grudniu 2018 pod syg. akt. III CZP 106/18 i oczekuje na wyznaczenie terminu.

Zmiana kodeksu cywilnego 2019 w zakresie odsetek od odsetek

Leszek Bloch        15 stycznia 2019        Komentarze (1)

Lada moment wejdzie w życie zmiana dotycząca odsetek od odsetek. Nie dalej jak tydzień temu Prezydent RP podpisał nowelizację w tym zakresie i po 30 dniach od ogłoszenia zmiana wejdzie w życie. Możliwość naliczania odsetek od odsetek przewiduje art. 482 kodeksu cywilnego.

Obecnie (jeszcze) ma on następującą treść:

Art. 482
§ 1. Od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.
§ 2. Przepis paragrafu poprzedzającego nie dotyczy pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.

 

Ustawa nowelizująca ma jedynie trzy artykuły i sprowadza się do uchylenia w art. 482 dotychczasowego § 2 :

USTAWA

z dnia 6 grudnia 2018 r.

o zmianie ustawy – Kodeks cywilny

Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, 1104, 1629, 2073 i 2244) w art. 482 uchyla się § 2.

Art. 2. Do odsetek należnych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Art. 3. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Uchylony został jedynie § 2 w art. 482 kodeksu cywilnego.

Nadal można będzie żądać odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek od chwili wytoczenia o nie powództwa. Nadal będzie można żądać odsetek od odsetek jeśli po powstaniu zaległości strony zgodzą się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy.

Jak wskazuje przebieg procesu legislacyjnego na stronach Sejmu RP Projektodawcą zmian jest Prezydent.

Uzasadnienie prezydenckiego projektu zmian przeczytasz tutaj zaś poniżej przytaczam informację ze strony Prezydenta na temat podpisanej już ustawy:

„Informacja o ustawie z dnia 6 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny

Celem uchwalonej ustawy jest likwidacja nieuzasadnionego uprzywilejowania instytucji kredytowych w zakresie możliwości naliczania odsetek od zaległych odsetek na podstawie art. 482 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r. poz. 1025, z późn. zm.), zwanej dalej „Kc”.
Uchwalona ustawa wprowadza zmianę w Kc, polegającą na uchyleniu dotychczas obowiązującej regulacji art. 482 § 2 Kc stanowiącej, iż dopuszczalne jest pobieranie odsetek od zaległych odsetek należnych od pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe.
Zgodnie z art. 482 § 1 Kc, od zaległych odsetek można żądać odsetek za opóźnienie dopiero od chwili wytoczenia o nie powództwa, chyba że po powstaniu zaległości strony zgodziły się na doliczenie zaległych odsetek do dłużnej sumy. Kc ustanawia zatem zakaz umawiania się z góry o zapłatę odsetek od zaległych odsetek, czyli zakaz stosowania tzw. anatocyzmu. Celem zakazu anatocyzmu jest ochrona dłużnika przed nadmiernym obciążeniem finansowym, które wiązałoby się z opóźnieniem w wykonaniu przez niego świadczenia pieniężnego.
Dotychczas obowiązujące regulacje Kc przewidują trzy wyjątki od zakazu anatocyzmu. Pierwszy dotyczy przypadku, gdy strony umówiły się, już po powstaniu odsetek, na ich kapitalizację. Drugi wyjątek dotyczy kapitalizacji dokonanej po wytoczeniu powództwa o zaległe odsetki. Trzeci wyjątek, wskazany w art. 482 § 2 Kc, ma charakter podmiotowy i odnosi się do instytucji kredytowych. Zgodnie z art. 482 § 2 Kc, dopuszczalne jest pobieranie odsetek od zaległych odsetek należnych od pożyczek długoterminowych udzielanych przez instytucje kredytowe. Dłużnik instytucji kredytowej z tytułu umowy pożyczki długoterminowej nie jest zatem chroniony na zasadach ogólnych przed nadmierną restryktywnością odsetek za opóźnienie, sama zaś instytucja kredytowa jest w tym zakresie uprzywilejowana w obrocie prawnym.
Podkreśla się, że podstawowym problemem obecnej regulacji jest nieuzasadnione uprzywilejowanie instytucji kredytowych, które są niewątpliwie silniejszą stroną stosunku cywilnoprawnego, jakim jest umowa kredytu czy też pożyczki, kosztem dłużników. Przywilej ten kłóci się z istotą zakazu anatocyzmu, która ma chronić dłużników przed powstaniem spirali zadłużenia, natomiast wykorzystywanie przez instytucje kredytowe regulacji zawartej w art. 482 § 2 Kc do tego, aby naliczać odsetki od odsetek przed wytoczeniem o nie powództwa, skutkuje wzrostem zadłużenia po stronie klientów instytucji kredytowych.
W związku z licznymi wątpliwościami dotyczącymi zasadności utrzymywania w obecnym porządku prawnym normy wyrażonej w art. 482 § 2 Kc, uznano za zasadne wprowadzenie zmiany polegającej na usunięciu z treści art. 482 Kc § 2 i tym samym całkowitą likwidację przywileju w zakresie kapitalizacji odsetek przyznanego instytucjom kredytowym.
W zakresie przepisu przejściowego ustawa przewiduje, iż do odsetek należnych przed dniem wejścia w życie uchwalonej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Tym samym, odsetki należne przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej będą mogły być rozliczane zgodnie z dotychczasowym brzmieniem regulacji art. 482 § 2 Kc, natomiast odsetki należne po dniu wejścia w życie przyjętej zmiany – na nowych zasadach, tj. zgodnie z ogólnymi zasadami Kc. Wprowadzona zmiana znajdzie więc zastosowanie również do umów zawartych z instytucjami finansowymi przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej.
A zatem w odniesieniu do tych umów, począwszy od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosowane będą regulacje Kodeksu cywilnego, bez dotychczasowego uprzywilejowania wynikającego z art. 482 § 2 Kc.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.”