Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółek osobowych w Trybunale Konstytucyjnym

Leszek Bloch        26 września 2017        6 komentarzy

Uwaga: ważna rzecz dla wierzycieli spółek osobowych tj: jawnych, partnerskich, komandytowych i komandytowo-akcyjnych, jak i dla wspólników takich spółek.

Za kilka dni (termin ogłoszenia orzeczenia przewidziany jest na 3 października 2017 godz. 13.00) Trybunał Konstytucyjny oceni zgodność z Konstytucją RP dosyć przepisu dosyć istotnego dla każdego kto otarł się o egzekucję, a mianowicie przepisu art. 7781 k.p.c. – dotyczącego odpowiedzialności wspólników spółek osobowych za zobowiązania tych spółek.

Wspomniany przepis pozwala nadać tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce – klauzulę wykonalności przeciwko takiemu wspólnikowi spółki osobowej, który ponosi nieograniczoną odpowiedzialność za jej zobowiązania – w przypadku gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna lub nawet bez przeprowadzania egzekucji jest oczywiste, że taka będzie.

Wspomniany przepis art. 7781 k.p.c. ma obecnie brzmienie następujące:

Tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce jawnej, spółce partnerskiej, spółce komandytowej lub spółce komandytowo-akcyjnej sąd nadaje klauzulę wykonalności przeciwko wspólnikowi ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, jak również wtedy, gdy jest oczywiste, że egzekucja ta będzie bezskuteczna.

Zauważyłeś warunek bezskutecznej egzekucji przeciwko spółce? Odpowiedzialność ww. wspólników jest nieograniczona – ale subsydiarna, inaczej posiłkowa tj. możliwa dopiero po wykazaniu bezskutecznej egzekucji wobec spółki.

Jeśli jesteś ciekaw kto i na jakich zasadach ponosi odpowiedzialność w poszczególnych typach spółek osobowych przeczytaj:

  • ad. spółki jawnej: art. 22 § 2 k.s.h
  • ad. spółki partnerskiej: art. 22 § 2 k.sh w zw. z art. 89 k.s.h i 95 k.s.h.
  • ad. spółki komandytowej: art. 22 § 2 k.s.h w zw. z art. 103 k.s.h
  • ad. spółki komandytowo – akcyjnej: art. 22 § 2 k.s.h w zw. z art. 103 k.s.h i art. 126 § 1 pkt.2 k.s.h.

Wspomniany przepis nie dotyczy np: komandytariusza w spółce komandytowej czy akcjonariusza w spółce komandytowo-akcyjnej.

W sprawie którą anonsuję skargę konstytucyjną o zbadanie wspomnianego przepisu z Konstytucją RP złożył były wspólnik spółki jawnej przekształconej następnie w spółkę komandytowo-akcyjną. Dodam, że po przekształceniu ww. wspólnik został akcjonariuszem (a nie odpowiadającym w sposób nieograniczony komplementariuszem) po czym zbył akcje osobie trzeciej, zaś powództwo przeciwko spółce jawnej zostało wytoczone po dniu jej przekształcenia w spółkę komandytowo -akcyjną (spółka jawna w dacie wniesienia pozwu figurowała jeszcze w KRS mimo że de facto z uwagi na przekształcenie nie powinna).

(O odpowiedzialności wspólników spółki osobowej przekształcanej w inną spółkę osobową dowiesz się przeczytawszy treść art. 584 k.s.h.)

Wracając do będącej przedmiotem niniejszego wpisu skargi SK 31/15:

Skarga ta dotyczy zbadania zgodności art. 7781 kodeksu postępowania cywilnego z:

1) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim umożliwia sądowi nadanie tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce osobowej klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi tej spółki ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, w tym przeciwko osobie, której przysługiwał status byłego wspólnika już w chwili powstania stanu zawisłości sprawy, w której wydany został tytuł wykonawczy,

2) art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie, w jakim umożliwia sądowi nadanie tytułowi egzekucyjnemu wydanemu przeciwko spółce osobowej klauzuli wykonalności przeciwko byłemu wspólnikowi tej spółki ponoszącemu odpowiedzialność bez ograniczenia całym swoim majątkiem za zobowiązania spółki, w tym przeciwko osobie, której przysługiwał status byłego wspólnika już w chwili powstania stanu zawisłości sprawy, w której wydany został tytuł wykonawczy i jednocześnie w zakresie, w jakim nie przewiduje trybu, w jakim były wspólnik spółki mógłby podnosić zarzuty wobec roszczenia objętego tytułem egzekucyjnym.

 

A co Ty o tym sądzisz? 🙂

 

Z treścią skargi zapoznasz się tutaj: Skarga Konstytucyjna SK_31_15

Stanowisko Sejmu zobaczysz tu: SK_31_15_stanowisko Sejmu

Stanowisko Prokuratora Generalnego poznasz tu: SK_31_15_Stanowisko Prokuratora Generalnego

Co ciekawe: stanowiska Sejmu oraz Prokuratora Generalnego są przeciwstawne 🙂

 

Polecam też zapoznanie się z artykułem bloga o podobnej tematyce a mianowicie dotyczącej odpowiedzialności przedsiębiorcy jednoosobowego przekształconego w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością: Odpowiedzialność jednoosobowego przedsiębiorcy przekształconego w spółkę

{ 6 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Dominik Wrzesień 27, 2017 o 09:58

Moim zdaniem sprawa jest prosta – jeżeli był wspólnikiem Sp.J. w chwili kiedy dług istniał to ponosi za niego odpowiedzialność niezależnie do tego co nastąpiło później (przekształceń spółki, odejścia wspólnika itp). Stan zawisłości sprawy też nie ma nic do rzeczy – ponosi odpowiedzialność za długi powstałe do chwili bycia wspólnikiem i koniec. Nie rozumiem nad czym tu deliberować…

Odpowiedz

Leszek Bloch Wrzesień 28, 2017 o 09:44

Sęk w tym, że w typowej sytuacji – aktualny wspólnik spółki ma prawo podnosić zarzuty ad. roszczenia wysuwanego wobec spółki np: zarzut przedawnienia.

Odpowiedz

Daniel Wrzesień 28, 2017 o 14:38

A z czego wynika to prawo aktualnego wspólnika? Jak wierzyciel pozwie samą spółkę jawną, z niej będzie próbował się zaspokajać (bezskutecznie), a następnie wystąpi o klauzulę przeciwko wspólnikowi, to tenże wspólnik będzie sobie mógł próbować cokolwiek kwestionować dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. Dobrze myślę?

Odpowiedz

Leszek Bloch Wrzesień 28, 2017 o 15:29

Zgodnie z art. 35 § 1 k.s.h., wspólnik pozwany z tytułu odpowiedzialności za zobowiązania spółki może w toku procesu podnosić zarzuty przysługujące mu osobiście, jak i zarzuty służące spółce. Sąd Apelacyjny w Katowicach (Wyrok z 11.01.2017 r., sygn. akt I ACa 739/16) przyjął iż były wspólnik spółki jawnej nie może podnieść zarzutu dotyczącego umowy podstawowej łączącej wierzyciela ze spółką, z której roszczeń wierzyciel dochodzi przed sądem, jeżeli w dacie wniesienia pozwu spółka jawna już nie istniała. Sąd ww. uznał iż byłemu wspólnikowi spółki jawnej przysługują zarzuty osobiste wobec wierzyciela spółki. Zarzuty z umowy pożyczki łączącej spółkę jawną z powodem nie są jednak zarzutami osobistymi wspólnika a zarzutami przysługującymi spółce jawnej, na które mógłby się taki wspólnik powołać tylko z mocy art. 35 § 1 k.s.h. w ramach odpowiedzialności za cudzy dług przy założeniu że zarzuty rzeczywiście przysługiwałyby spółce w momencie zgłoszenia ich wobec wierzyciela. Sąd ten uznał że jeżeli w dacie wniesienia pozwu spółka jawna nie istniała, to pozwani z tytułu odpowiedzialności za jej zobowiązania nie mogli powołać się na zarzut, który by jej przysługiwał.

Odpowiedz

Leszek Bloch Wrzesień 28, 2017 o 15:34

Dodam też, że Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 3 lutego 2006 r., I CK 361/05 uznał iż wspólnik spółki jawnej – po przekształceniu jej w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością i wpisaniu do rejestru – nie może potrącić wierzytelności przysługującej spółce jawnej.

Odpowiedz

Daniel Wrzesień 29, 2017 o 08:00

Dziękuję za odpowiedź Panie Mecenasie. Napisał Pan o sytuacji, gdy wspólnik jest pozwanym. A przecież wierzyciel częściej obiera drogę, o której napisałem – pozywa samą spółkę, prowadzi potem egzekucję, a przy jej bezskuteczności po prostu występuje sobie o klauzulę na wspólnika. Gdzie tu moment dla wspólnika na podniesienie zarzutów (zarówno osobistych, jak i przysługujących spółce)? Chyba dopiero w ramach jakiegoś powództwa przeciwegzekucyjnego. Pozdrawiam 🙂

Dodaj komentarz

Dziękuję, że chcesz skomentować mój artykuł! Jednak jeśli szukasz pomocy w swojej sprawie to musisz wiedzieć, że moja odpowiedź ma charakter odpłatny. W tym celu skontaktuj się ze mną, korzystając z zakładki Kontakt.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: