Nie wdając się w dłuższe celebrowanie Nowego  Roku (pomyślności) – tak jak w latach poprzednich blogową posylwestrową aktywność rozpoczynam wpisem o odsetkach w roku 2018.

Na wstępie przypomnienie istoty i rodzajów odsetek.

Odsetki mogą stanowić  wynagrodzenie za korzystanie z cudzego kapitału – (stąd dla takich odsetek można przyjąć na potrzeby niniejszego omówienia nazwę  „kapitałowe” – chociaż nie jest to nazwa kodeksowa).

Odsetki mogą stanowić także swego rodzaju sankcję za przekroczenie terminu płatności – czy to między przedsiębiorcami w transakcjach handlowych (odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych) czy w innych przypadkach (odsetki za opóźnienie).

Odsetki mogą być zastrzeżone w ustawie, wynikać z orzeczenia sądowego, decyzji organu lub z umowy między stronami.

Ich wysokość może określać także przepis prawa (odsetki ustawowe, odsetki ustawowe za opóźnienie, odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych) lub z ustaleń między stronami (odsetki umowne) – z tymże przepisy ograniczają ich maksymalną stawkę.

Tradycyjnie dla przejrzystości prezentuję odsetki w formie tabelarycznej

 

rodzaj odsetek podstawa prawna zasady obliczania wysokość w styczniu 2018

 

Odsetki ustawowe („kapitałowe)

 

Art. 359 § 2 k.c. stopa referencyjna NBP+3,5 pkt. Proc. 5,00%
 

Odsetki maksymalne („kapitałowe”)

 

art. 359 § 2k.c.

 

2 x odsetki ustawowe

 

10,00%

 

 

odsetki umowne („kapitałowe”)

 

umowa w zw. z art. 359 k.c.

 

nie więcej niż odsetki maksymalne

 

odsetki umowne=/<10%

 

 

odsetki ustawowe za opóźnienie

 

Art. 481 k.c.

 

stopa referencyjna NBP+5,5 pkt. Proc.

 

7,00%

 

 

Odsetki maksymalne za opóźnienie

 

Odsetki umowne za opóźnienie

 

Art. 481 k.c.

 

 

 

art. 481 k.c.

 

2 x odsetki ustawowe za opóźnienie

 

nie więcej niż odsetki maksymalne za opóźnienie

 

14,00%

 

 

odsetki umowne za opóźnienie =/<14%

 

 

odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych

 

ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych

 

stopa referencyjna NBP+8 pkt. Proc.

 

9,50%

Jeśli chodzi o podstawę prawną to dla odsetek „kapitałowych” (za korzystanie z cudzego kapitału) podstawą naliczania jest art. 359 k.c. – którego treść jest następująca:

Art. 359 kodeksu cywilnego

§ 1. Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy to wynika z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

§ 2. Jeżeli wysokość odsetek nie jest w inny sposób określona, należą się odsetki ustawowe w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 3,5 punktów procentowych.

§ 21. Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).

§ 22. Jeżeli wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej przekracza wysokość odsetek maksymalnych, należą się odsetki maksymalne.

§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych, także w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

§ 3.(uchylony)

§ 4. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych.

Wspomniane w art. 359 § 4 k.c. obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości o wysokości odsetek ustawowych brzmi obecnie tak::

Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych

z dnia 7 stycznia 2016 r. (M.P. z 2016 r. poz. 46)

Na podstawie art. 359 § 4 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm. ogłasza się, że poczynając od dnia 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych wynosi 5% w stosunku rocznym.

Kodeks cywilny – a precyzyjnie rzecz ujmując art. 481 k.c. jest podstawą prawną naliczania odsetek za opóźnienie ale takich które nie wynikają z transakcji handlowych między przedsiębiorcami. Treść tego przepisu jest następująca:

Art. 481 kodeksu cywilnego

§ 1. Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

§ 2. Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. Jednakże gdy wierzytelność jest oprocentowana według stopy wyższej, wierzyciel może żądać odsetek za opóźnienie według tej wyższej stopy.

§ 21. Maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (odsetki maksymalne za opóźnienie).

§ 22. Jeżeli wysokość odsetek za opóźnienie przekracza wysokość odsetek maksymalnych za opóźnienie, należą się odsetki maksymalne za opóźnienie.

§ 23. Postanowienia umowne nie mogą wyłączać ani ograniczać przepisów o odsetkach maksymalnych za opóźnienie, także w przypadku dokonania wyboru prawa obcego. W takim przypadku stosuje się przepisy ustawy.

§ 24. Minister Sprawiedliwości ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie.

§ 3. W razie zwłoki dłużnika wierzyciel może nadto żądać naprawienia szkody na zasadach ogólnych.

Z kolei obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości dotyczące wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie do którego odsyła art. 481 § 24 k.c. ma obecnie takie brzmienie:

Obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie

z dnia 7 stycznia 2016 r. (M.P. z 2016 r. poz. 47)

Na podstawie art. 481 § 24 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2014 r. poz. 121, z późn. zm. ogłasza się, że poczynając od dnia 1 stycznia 2016 r. wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie wynosi 7% w stosunku rocznym.

Natomiast podstawą prawną do naliczania odsetek między przedsiębiorcami w transakcjach handlowych będzie stanowić  Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych z dnia 8 marca 2013 r. przy czym wysokość odsetek w transakcjach handlowych między przedsiębiorcami określa art. 4 tejże ustawy

Art. 4 
(…)
3) odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych – odsetki w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych.

 

Tak więc widzisz nadal aktualność zachowują moje poprzednie wpisy dotyczące odsetek:

Odsetki 2017 porównanie z 2016 i 2015 zmiany?

Odsetki 2016; zmiany, porównanie z 2015

Odsetki ustawowe, umowne, w transakcjach handlowych po zmianach 2016 zestawienie tabela

Jakie odsetki między przedsiębiorcami a jakie z udziałem konsumentów

Kiedy żądać odsetek

Zabezpieczenie zwrotu pożyczki. Odsetki maksymalne przy pożyczce

Jakie odsetki przy najmie między przedsiębiorcami

 

Z dzieciństwa pamiętam, że niektóre koleżanki mojej Babci na co dzień prawie wcale nie używały swoich imion i nazwisk gdyż w wiejskiej społeczności były znane np: jako „Mańkowa” czy „Nikodemowa”. Pani „Mańkowa” to oczywiście żona Mańka (Mariana) a „Nikodemowa” to żona Nikodema i każdy na wsi o tym wiedział i tak się do nich zwracał.  Współcześnie moja pamięć nie może utrwalić także nazwisk jakie moje szkolne koleżanki przyjęły po zamążpójściu i zasadniczo pamiętam ich nazwiska panieńskie.

Jak zmiana nazwiska dłużnika wpływa na dochodzenie odeń roszczeń?

Znacznie 🙂 – zwłaszcza gdy dłużnik nie odbiera korespondencji sądowej.

Często strony – mimo zobowiązania się do tego w umowie – nie informują kontrahenta o zmianach swoich danych. Często nieaktualne dane figurują także na fakturach.

Przed złożeniem pozwu sprawdź nie tylko adres pozwanego ale także imię i nazwisko gdyż zaniechanie ustalenia prawidłowego brzmienia nazwy czy nazwiska pozwanego może mieć brzemienne konsekwencje dla powoda.

Zmiana nazwiska i imienia pozostaje pod kontrolą organów państwa i dopuszczalna jest jedynie w przypadkach wyraźnie przewidzianych przez przepisy prawa

Zmiana nazwiska dotyczy zwykle kobiet i kojarzy się zasadniczo z zamążpójściem 🙂 lub z rozwodem 🙁

Przed złożeniem pozwu koniecznie sprawdź czy dłużnik nie zmienił nazwiska gdyż:

 Doręczenie w sposób przewidziany w art. 139 § 1 k.p.c. może być uznane za dokonane wtedy, gdy przesyłka sądowa została wysłana pod aktualnym adresem oraz imieniem i nazwiskiem odbiorcy.

Tak brzmi sentencja uchwały Sądu Najwyższego III CZP 105/17

W sprawie w której zapadła rzeczona uchwała doręczeń  dokonywano wprawdzie pod prawidłowy adres pozwanej ale na jej nazwisko panieńskie nie uwzględniające zmiany związanej z zamążpójściem. Ponieważ pozwana nie odebrała przesyłki referendarz uznał przesyłkę za doręczoną w trybie tzw. doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 139 k.p.c. tzn. poprzez uznanie dwukrotnie awizowanej przesyłki za doręczoną. Sąd Najwyższy zakwestionował prawidłowość takiego doręczenia.

W sprawę zaangażował się nawet Rzecznik Praw Obywatelskich, którego stanowisko odpowiadało treści podjętej później uchwały.

Z uzasadnienia wspomnianej uchwały wynika, że adresat powinien być w sposób nie budzący wątpliwości zawiadomiony o nadejściu przesyłki sądowej a jedną z gwarancji skutecznego doręczenia zastępczego – obok prawidłowego adresu – jest także aktualne i nie budzące wątpliwości oznaczenie adresata.  

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu w/w uchwały wskazał: W tej sytuacji jest niewątpliwe, że w bezpośrednich kontaktach urzędowych z obywatelem – stroną lub uczestnikiem postępowania – sąd musi posługiwać się jego aktualnym imieniem i nazwiskiem, nawet wtedy, gdy inne nomina – przezwiska, pseudonimy, kryptonimy, nazwiska rodowe i panieńskie itp. – pozwalają na identyfikację. Powinność ta dotyczy także doręczeń pism sądowych, w tym przede wszystkim tzw. doręczenia zastępczego (art. 139 § 1 k.p.c.), wymagającego ze względu na zagrożenie prawa do sądu szczególnej ostrożności, zapobiegliwości i staranności sądu. Doręczenie pod wadliwym adresem oraz błędnym (nieaktualnym) imieniem i nazwiskiem odbiorcy nie może być, bez względu na źródło lub przyczynę błędu, uznane za dokonane.

Tak więc widzisz: zanim skierujesz pozew musisz wiedzieć czy dłużnik nie zmienił nie tylko adresu zamieszkania ale i nazwiska.

Nawiasem mówiąc w doręczeniach w procesie szykują się spore zmiany bo autorzy projektu nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego w ramach swoiście rozumianej reformy procesu chcieliby aby nieodebraną przez pozwanego korespondencję (nawet jak adres, imię i nazwisko będą prawidłowe) doręczał powód za pośrednictwem komornika 🙂 ale to temat na osobny wpis 🙂

Jak to mówią: obyś żył w ciekawych czasach 🙂

Do siego roku 🙂

 

Bożonarodzeniowo

Leszek Bloch        22 grudnia 2017        Komentarze (0)

Mijający pracowity tydzień upływał nie tylko na pracy zawodowej czy trzepaniu dywanów 🙂 ( na osiedlu opodal mojej kancelarii łomot trzepaczek od kilku dni zwiastował nadchodzące Święta Bożego Narodzenia). Okres przedświąteczny w wielu firmach jest okazją do corocznych podsumowań i podziękowań przy opłatku. Od szeregu lat jestem zapraszany na takie spotkania przez przedsiębiorców dla których świadczę pomoc prawną. Tak było i w tym roku. To bardzo miłe – bo świadczy o tym, że uważają mnie za część zespołu. Ja także mam takie poczucie 🙂

Tym przydługim wstępem przechodzę do świątecznych życzeń i podziękowań kierowanych szczególnie do społeczności przewijającej się przez mojego bloga – bo bez Was drodzy czytelnicy pisanie nie miałoby sensu.

Dlatego dziękuję za zainteresowanie i życzę wszystkim radosnych Świąt Bożego Narodzenia, spędzonych w ciepłej, rodzinnej atmosferze i wypełnionych nie tylko degustacją świątecznych specjałów ale i życzliwymi rozmowami oraz kolędowaniem:)

Ja ponadto tradycyjnie – jak co roku – od ponad trzydziestu kilku już lat wybieram się na Pasterkę.

Kilka lat temu właściciel jednej z firm podarował mi piękną, kolorową i mrugająca światełkami gwiazdę kolędniczą, którą wykonali jego pracownicy. Można nią ponadto kręcić – co wzbudza zainteresowanie szczególnie dzieci. W ubiegłym roku wybrałem się z nią ze świąteczną wizytą do innego przedsiębiorcy, którego prawnie obsługuję i wówczas tak się ta gwiazda spodobała, że postanowiłem ją także dla nich zdobyć.

Udało się: poprosiłem mojego darczyńcę o wykonanie kolejnego egzemplarza gwiazdy i kilka dni temu ją otrzymałem – po czym tego samego dnia wręczyłem docelowemu adresatowi. Byli zachwyceni: szefowa zapewniła, że w sobotę poprzedzającą Wigilię będzie przy tej gwieździe ćwiczyć z wnukami kolędy i znając Ją tak będzie 🙂 Mam nadzieję, że i w Waszych domach tradycja kolędowania jest wciąż żywa 🙂

Błogosławionych Świąt Bożego Narodzenia i bezpiecznych powrotów 🙂

Zaprezentowany niedawno projekt zmian postępowania cywilnego wzbudził – zdaje się – niemało zamieszania. Okazuje się bowiem, że sprawca owego tumultu tj. Ministerstwo Sprawiedliwości wycofuje się „rakiem” z zamiarów podwyższenia  niektórych opłat sądowych. Niestety na razie nie słychać aby podwyżka opłat ominęła wierzycieli gdyż zaniechanie zwiększenia opłat ma dotyczyć opłat od spraw rozwodowych które wzbudziły najgorętsze dyskusje.

Ministerstwo  tłumaczy  , że to były to tylko propozycje mające na celu jedynie urealnienie – nie zmienianych od 12 lat – opłat – jednakże z uwagi na negatywne opinie nie będzie ich podtrzymywać :). Jakoś argumenty urealnienia nie zmienianych od 12 lat stawek nie wzruszyły autorów obowiązującego od roku rozporządzenia zmniejszającego stawki zastępstwa :).

Ale nie o tym chciałem dzisiaj napisać …..

Obserwuję stronę rządowego centrum legislacji – stronę projektu z 27.11.2017 zmian k.p.c i poczytuję sobie uzasadnienie projektu z 27.11.2017 nowelizacji k.p.c. (poczytuję bo to w końcu 210 stron 🙂 ) oraz ocena skutków regulacji projektu z 27.11.2017 nowelizacji k.p.c.

Jestem przeciwny wzrostowi kwot opłat.  Zapewnienia projektodawcy, że nadal będą obowiązywać zwolnienia od opłata dla osób niezamożnych nie przekonują mnie – gdyż wnioski o zwolnienie od opłat są składane nagminnie i nadużywane jako element przedłużający proces (przecież taki wniosek ktoś musi rozpoznać = czas +pieniądze jako wynagrodzenie dla osoby rozpoznającej zaś od postanowienia odmownego przysługuje zażalenie = kolejny czas + kolejne pieniądze i to wydane nie na merytoryczne rozpoznanie sprawy) Prawdę mówiąc w miejsce zapowiadanych podwyżek widziałbym raczej ograniczenie kręgu podmiotów uprawnionych do zwolnień – bo nie raz i nie dwa byłem świadkiem nieuzasadnionych zwolnień od opłat dłużników posiadających znaczny (nawet kilkunastomilionowy) majątek – podczas gdy dochodzący zapłaty wierzyciel musiał uiścić pełną opłatę .

Niemniej wbrew temu co by można sądzić po krytycznym wstępie – to (zaznaczam) niektórym projektowanym zmianom w  sprawie opłat jestem w stanie przyklasnąć – a mam tu na myśli opłatę od wniosku o uzasadnienie (jednak z nieco innych względów aniżeli autorzy projektu). Dlaczego jestem zwolennikiem płacenia za sporządzenie uzasadnienia? Ano dlatego, że takie wnioski o uzasadnienie są nader często nadużywane dla niskich celów.

Otóż wyobraź sobie takie wnioski mają często na celu nie tylko przedłużenie postępowania i odwleczenie w czasie wykonania orzeczenia (przecież sporządzenie uzasadnienia zajmuje sporo czasu i wysiłku) to jeszcze niektórym służą jedynie jako narzędzie do zaoszczędzenia kilku złotych. Tak: dosłownie kilku złotych podczas gdy czas poświęcony sporządzeniu takiego uzasadnienia kosztuje wielokroć więcej.

O co chodzi ? Otóż kiedyś jeden z sędziów uświadomił mnie, że niektórzy – w tym profesjonalni pełnomocnicy – składają wniosek o uzasadnienie nie z zamiarem sporządzenia środka odwoławczego a jedynie po to aby uzyskać za darmo odpis wyroku (za który w innej sytuacji musieliby uiścić opłatę).

Dzieje się tak dlatego że aby otrzymać odpis orzeczenia powinieneś uiścić opłatę kancelaryjną w wysokości 6 zł za stronę tegoż orzeczenia natomiast po złożeniu nie podlegającego opłacie wniosku o uzasadnienie sąd doręcza wraz z uzasadnieniem bez żadnych opłat także uzasadniane orzeczenie. Jeśli wierzyć moim rozmówcom cwaniaczki wykorzystują w/w okoliczność aby nie wydać kilku złotych opłaty kancelaryjnej. Jestem przeciwny takim cwaniackim chwytom bo czas przeznaczony na sporządzenie niepotrzebnego w takich przypadkach uzasadnienia mógłby być wykorzystany na przyspieszenie rozpoznania innych spraw.

Dochodzenie roszczeń od członków zarządu to często „ostatnia deska ratunku” dla wierzyciela próbującego odzyskać należności wobec spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Członkowie zarządu w niewypłacalnych spółkach kapitałowych zmieniają się często zaś nowo powołani w ramach swojej obrony w procesie mają w zwyczaju dowodzić, że w chwili gdy zostali członkami zarządu sytuacja spółki była na tyle zła, że zgłoszenie wniosku o upadłość nic by nie zmieniło gdyż majątek spółki i tak nie wystarczyłby na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego lub wystarczyłby jedynie na zaspokojenie tych kosztów.

Oczywiście możesz się domyślać że niewypłacalność spółki nie przeszkadzała takim członkom zarządu zaciągać nowych zobowiązań. Jak możesz sobie wyobrazić – tam gdzie chodzi o osobisty majątek członków zarządu – walka procesowa jest zwykle bardziej zajadła aniżeli w procesie przeciwko samej spółce.Obrona koncentrowała się na dowodzeniu że sytuacja spółki była na tyle zła że wierzyciel i tak by nic nie odzyskał a zatem nie poniósł szkody i często bywała skuteczna. Teraz ma to szansę się zmienić.

Dlaczego piszę o tym właśnie dzisiaj?

Otóż w dniu 1 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy podjął uchwałę III CZP 65/17 niezwykle ważną dla wierzycieli i dla członków zarządów niewypłacalnych spółek. Uchwała została podjęta w 3 osobowym składzie a jej teza brzmi następująco:

​Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, który objął tę funkcję wtedy, gdy spółka była niewypłacalna, ponosi odpowiedzialność przewidzianą w art. 299 k.s.h. za długi spółki powstałe po objęciu przezeń funkcji, także wtedy, gdy zgłoszony przez niego wniosek o ogłoszenie upadłości spółki zostałby oddalony na tej podstawie, że majątek spółki nie wystarczyłby na zaspokojenie kosztów postępowania upadłościowego lub wystarczyłby jedynie na zaspokojenie tych kosztów.

Uchwała ww. została podjęta w odpowiedzi postanowienie z dnia 10 maja 2017 r.Sądu Okręgowego w Warszawie XXIII Ga 1807/16 – który  zadał następujące pytanie prawne:

„1. Czy w ramach odpowiedzialności z art. 299 § 1 k.s.h. odpowiadają członkowie zarządu, którzy nie złożyli we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości w sytuacji całkowitej niewypłacalności spółki i zaciągania przez nich nowych zobowiązań?

2. Czy niewystąpienie we właściwym czasie przez członków zarządu spółki z o.o. o ogłoszenie upadłości wywołuje szkodę jej wierzyciela (art. 299 § 2 k.s.h.), gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, a na skutek opóźnienia dochodzi do powstania wobec spółki nowych zobowiązań, które nie powstałyby gdyby ten wniosek został złożony w terminie, chociażby pozwany członek zarządu wykazał, że nawet w sytuacji dopełnienia przez zarząd prawem nałożonych obowiązków stopień zaspokojenia wierzyciela byłby identyczny?”

Jakbyś chciał poznać uzasadnienie ww. pytania prawnego – kliknij proszę tutaj 🙂 Jak je przeczytasz zobaczysz jak sprawa która jest oczywista i jednowymiarowa dla pokrzywdzonego wierzyciela – jest niejednoznaczna dla rozstrzygającego sprawę sądu. Takie procesy wymagają naprawdę wzmożonego wysiłku.

Mam nadzieję, że teraz członkom zarządów niewypłacalnych spółek trudniej będzie uniknąć odpowiedzialności a wierzyciele częściej odzyskają choć część należności 🙂